ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ
ΠΑΠΑΣΤΕΦΑΝΟΥ
1.ΑΦΙΕΡΩΜΑ
ΣΤΟΝ ROBERT SCHUMANN
GOETHE INSTITUT ATHEN
22.10.2010
2. ΟΨΕΙΣ ΤΟΥ
ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΥ - ΠΟΛΥΧΡΩΜΑ ΦΥΛΛΑ
ΜΕΓΑΡΟ ΜΟΥΣΙΚΗΣ
ΑΘΗΝΩΝ -
10
ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2010
Kωνσταντίνος Κακαβελάκης
© Copyright -
Isophonia
2010
Nearchos
Research
Center
for
the
Arts & Konstantinos
D.Kakavelakis
[11-01-2011 ]
Σε δύο εκτενή
και απαιτητικά ρεσιτάλ με
επίκεντρο την
ρομαντική μουσική
έκφραση
προσεγγίσαμε την
Αλεξάνδρα
Παπαστεφάνου το
2010 στο Ινστιτούτο
Γκαίτε Αθηνών στις 22
Οκτωβρίου σε
ένα αποκλειστικό
αφιέρωμα στον
Σούμαν και στο
Μέγαρο
Μουσικής Αθηνών
στις 10
Νοεμβρίου σε
ένα συλλεκτικό μελωδικό
απάνθισμα
διαφορετικών όψεων του μουσικού ρομαντισμού από
χαρακτηριστικούς συνθέτες όπως οι
Σούμαν,
Μέντελσον,
Γκριγκ και
Σοπέν με γενικό τίτλο Πολύχρωμα φύλλα, εμπνευσμένον από το
ομώνυμο έργο (opus 99) του Ρόμπερτ Σούμαν (1810-1856).
Και στις δύο
παρουσιάσεις της,
η Αλεξάνδρα
Παπαστεφάνου
μας αποκάλυψε
μια πολύπτυχη διεισδυτική
ερμηνευτική
ικανότητα που
προσεγγίζει το
επαναπροσδιοριστικό
σημείο της
μουσικής ρομαντικής ορμής. Αυτό
της αναβίωσης
της σημασίας
και βίωσης της
ρομαντικότητας μέσα
στην σύγχρονη
πραγματικότητα
με νέες
αναφορές και αναδράσεις.
Η ονειρική ενεργητικότητα
του
ρομαντισμού
μέσα στην κορύφωση
της
τεχνολογικής
εποχής,
σηματοδότησε
μέσα από την δυναμικά
λεπταίσθητη
και άρτια
προετοιμασμένη
αισθαντική ερμηνεία
της Αλεξάνδρας
Παπαστεφάνου
αυτή την συγκεκριμένη
ανάγκη για μια
νέα αξιοποίηση
της έντασης
της πλοκής και
της φόρμας των ρομαντικών
ηχήσεων,
ως
επείγουσα
ανάγκη
επαναγεφύρωσης διαφορετικών
κόσμων.
Αν και ο μουσικός
ρομαντισμός
ως κίνημα
αποστασιοποείται
από την αντικειμενικότητα
της τρέχουσας
πραγματικότητας
η φυγή αυτή σε
αυτές τις δύο
παρουσιάσεις της
διακεκριμένης
Ελληνίδας
ερμηνεύτριας δεν
υποδήλωσε μια
αποκοπή ή
απομάκρυνση από
την ζώσα κατάσταση αλλά
περισσότερο
την προσπάθεια μιας εναγώνιας επανασύνδεσης
της στην μορφολογία
ενός άλλου
τρόπου βίωσης
και αντίληψης
της πραγματικότητας
που κυρίως
περνά μέσα από
το εσωτερικό
κάτοπτρο του
καλλιτέχνη
δημιουργού αλλά
και του
καλλιτέχνη
ερμηνευτού,
που τον αναβαπτίζει
μέσα στον
χρόνο
συνδέοντας τον με το
σήμερα, υποδηλώνοντας έτσι την έναρξη
μιας νέας
αρχής.
Αυτή η
αποδέσμευση
της φαντασίας
στα ρομαντικά
έργα και η
απομάκρυνση
από την
αντικειμενικότητα
της
πραγματικότητας
είχε να κάνει
κυρίως με τον ανθρώπινο
επαναπροσδιορισμό
ως το κέντρο
της έμπνευσης
όπου εκεί μέσα
κατοικεί και
το υποκείμενο
και το αντικείμενο. Η δημιουργία και
η σχέση της με
το παρελθόν είναι
το ζητούμενο στην
λεγόμενη
ρομαντική
ανησυχία και
διαφέρει ουσιαστικά
από τις αναζητήσεις
των ουτοπιστών
υπογραμμίζοντας
την ικανότητα
των ανθρωπίνων
μεταμορφώσεων,
ως στοιχείο
που δίδει
έναυσμα σε μια
νέα κατάσταση.
H Αλεξάνδρα
Παπαστεφάνου
έδειξε να
νοιάζεται και
να αγωνιά για
αυτή την
ποιητικότητα
του
παρελθόντος
μέσα σε ένα σύγχρονο τοπίο το
οποίο δεν
αποxωρίζεται περασμένους
τόπους και
χρόνους
δημιουργώντας ισχυρότατα
την αίσθηση μιας επίκαιρης
ερμηνείας που πασχίζει μέσα από
μια μελετημένη
αποστασιοποιημένη
στάση να
σχετικοποιήσει
τους ορίζοντες
του απείρου
των ρομαντικών
εμβαθύνσεων,
αποφεύγοντας
έτσι την δογματικότητα
στην ερμηνεία.
Η Ut Musica Poetica της γερμανικής
παράδοσης εδώ
έγινε εμφανής
μέσα από την
μουσική ερμηνευτική
ευγλωττία που
σχετίζεται με
την ένταση της
μουσικοποιητικής
μορφής στην
νέα ψυχική
κατάσταση.
Η μουσική ως
γλώσσα του
ανείπωτου
εκφράζει μέσα
από τον
ρομαντισμό
αυτή την
ικανότητα της
ανθρώπινης
έκφρασης να
κωδικοποιεί σε
οργανωμένους ήχους
τις λεπτότατες
επιρροές των
ψυχικών μεταβολών
και
διακυμάνσεων
που
δημιουργούνται
μέσα από την
επέμβαση της
πραγματικότητας.
Στο ινστιτούτο Γκαίτε
πραγματοποιήθηκε ένα
αποκλειστικό
αφιέρωμα στον Robert Schumann με τα
έργα Kreisleriana, έργο 16
(1838), Κύκλος
12 λήντερ - έργο 39 (1840),
σε ποίηση J.v. Eichendorff
με την
σύμπραξη της νεαρής ανερχόμενης
σοπράνο Φανή
Αντωνέλου, απο την Σχολή Όπερας της Στουτγάρδης,
και
τα
8
Κομμάτια
Φαντασίας,
έργο 12 (1837).
Στην ερμηνεία
του κύκλου Κρεισλεριανά ενός
ψυχολογικού
δράματος που
βασίζεται στην
λεπτομερή
μουσική ψυχαναλυτική
παρουσίαση του
εύθραυστου
χαρακτήρα του
αρχιμουσικού Kreisler, ενός
φανταστικού χαρακτήρα που παρουσίασε ο Ε.Τ.Α. Χόφμαν στο σατιρικό
διηγήμα του "Θεωρήσεις της Ζωής του Γάτου Μούρ" η
Α.Παπαστεφάνου  απέδωσε με μεγάλη
διεισδυτικότητα
και διαύγεια αυτή την
καλειδοσκοπική
ανάλυση που
επιθυμούσε ο E.T.A. Hoffmann όταν
έγραφε την
ενότητα των φανταστικών
κομματιών που
βασίζονταν
στην αξιοπερίεργη
τεχνοτροπία
έκφρασης του
γάλλου
ζωγράφου Jacques
Callot Η
μουσική
διάσταση της
ψυχαναλυτικής
εμβάθυνσης αποτυπώθηκε
με μεγάλη
προσοχή
μεταδίδοντας
μάλιστα αυτή
την
συναισθητική
επικοινωνιακή
σύνδεση
χρωμάτων και
ήχων που
προκύπτουν
μέσα από την
ζωγραφική
ηχητική
μεταερμηνεία του
πολύπλοκου χαρακτήρα
του
αρχιμουσικού Κράισλερ
.
- Äußerst bewegt (με
υπερβολική συγκίνηση), ρε ελάσοννα
Σε
κάθε περίπτωση
η
πολυπλοκότητα των
ρυθμικών
σχέσεων παίζει σε
αυτό το έργο
ένα
καθοριστικό
ρόλο.
Οι
ρυθμικές και
αρμονικές
μεταπτώσεις που
προκαλούν μια
γενικότερη
αίσθηση
αβεβαιότητας ήδη στο
πρώτο μέρος εμφανίστηκε με ισχυρή έμφαση τονίζοντας
ιδιαίτερα την ελαστική σχέση των τονικοτήτων ανάμεσα στην ρε ελάσσονα, και την σι ύφεση μείζονα.
Ιστορικά η αντίθεση των ρυθμικών περιόδων μέσα στο εναρκτήριο αυτό
μέρος αποδίδεται με μια σχετική βία που υποδηλώνει αυτή την
ασυμβατότητα διαφορετικών διαθέσεων, μέσω μάλιστα παρατεταμένων
συγκοπών όπου ο κύριος άξονας του μπάσσου δεν πέφτει ποτέ στο ισχυρό
μέτρο όπως σημειώνει εύστοχα σε μια σχετική μελέτη του ο Charles Rosen.
Σε αυτό το πρώτο μέρος παρουσιάζεται και η διχασμένη, αντιφατική
προσωπικότητα του Κράϊσλερ.
- Sehr innig und nicht zu
rasch (Πολύ εσωτερικά και όχι τόσο
γρήγορα), Σι ύφεση μείζονα
Στο
δεύτερο αργό
μελωδικό μέρος η ερμηνεία της Αλ.Παπαστεφάνου
ανέδειξε με μεγάλη διαφάνεια και πλατύτητα
αυτή την δυνατή
εσωτερική ερωτική σχέση του Κράισλερ με την Τζούλια που περιγράφει ο
Γάτος Μούρ που στην πραγματικότητα σε αυτή την μουσική δηλώνει την
εκρηκτική σχέση αγάπης του Σούμαν και της γυναίκας του Κλάρας.
Οι μελωδίες αποτυπώθηκαν σαν κρυφές εικόνες αγάπης αναδεικνύοντας την
εικονικότητα και λογοτεχνικότητα της μουσικής του Σούμαν
Εαν επιθυμείτε να διαβάσετε την
ολοκληρωμένη παρουσiaση
μπορείτε να μας στείλετε μια ειδοποίηση με το ηλεκτρονικό σας
ταχυδρομείο για να την παραλάβετε ολοκληρωμένη τον Ιούνιο
του 2011 στην διεύθυνση του ερευνητικού κέντρου ΝΕΑΡΧΟΣ info@nearchos.gr
|