ΣΥΜΦΩΝΙΣΤΕΣ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ
06 Δεκεμβρίου 2008 -Φιλαρμονική του Βερολίνου
ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΗΝ ΣΛΑΒΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΚΗ ΜΟΥΣΙΚΗ
MOΛΔΑΒΑΣ ΤΟΥ ΜΠ. ΣΜΕΤΑΝΑ

1ο ΚΟΝΣΕΡΤΟ ΓΙΑ ΠΙΑΝΟ ΤΟΥ
ΦΡ.ΣΟΠΕΝ
ΡΙΜΣΚΥ ΚΟΡΣΑΚΩΦ-ΣΕΧΕΡΑΖΑΝΤΕ  -Συφωνική σουίτα οp.35
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ   ΠΑΛΗΟΣ &  RΑINER KOCH
      
                                                                                                             Konstantinos D. Kakavelakis 

© Copyright  - Isophonia 2008  Nearchos Research Center for the Arts & Konstantinos D.Kakavelakis

Notizen bei einem Konzert in Berlin - Winter  2008
Heimkehr und Optimismus.
Das Neue entwickelt sich in reinlichster Konsequenz aus der Intensität der Poetik der musikalischen Erzählung  und der Interpretation
Notizen (Sprache =griechisch).

  Στις 06 Δεκεμβρίου  του 2008 ταξιδέψαμε στο Βερολίνο για να παραβρεθούμε  στην συναυλία  της ορχήστρας των Συμφωνιστών του Βερολίνου  σε ένα πολύπτυχο  πρόγραμμα σλάβικης συμφωνικής μουσικής στην Φιλαρμονική της πόλης, κάτω από την διεύθυνση του  Rainer Koch. Ο σλαβικός και γερμανικός μουσικός κόσμος έχουν κοινές αναφορές και ρίζες.  Από τον 11ο  μέχρι και τον 14ο αιώνα έχουν βρεθεί πολλά στοιχεία από αρχαιολόγους που αποδεικνύουν μια ειρηνική συνύπαρξη και δράση σλάβων και γερμανών ειδικότερα στις περιοχές της Πομερανίας από την εποχή της Germania Slavica και στην περιοχή του Uckermarck κοντά στο σημερινό Βρανδεμβούργο. Το ιστορικό και καλλιτεχνικό ενδιαφέρον εκ τούτου   ήταν μεγάλο και ταυτόχρονα μπορούσες να διακρίνεις  μια  σιωπηλή εγρήγορση  στις κινήσεις των περαστικών που σιγά σιγά   ενδυνάμωνε το ενδιαφέρον γύρω από τo επαναπροσδιοριστικό γεγονός,

Ο κόσμος συνέρρεε στην Φιλαρμονική από νωρίς και μπορούσε κανείς να παρακολουθήσει την ένταση του αυξανόμενου ρυθμού της προσέλευσης του  καθήμενος στο παράπλευρο Sony Center ενώ έπινε ένα ζεστό τσάϊ ή επισκεπτόμενος την αφιερωματική έκθεση στον Loriot στο παρακείμενο βερολινέζικο μουσείο του κινηματογράφου.

 Συμπρωταγωνιστής στην πραγματοποίηση του προγράμματος  ήταν  ο Απόστολος Παληός ένας νέος Έλληνας ταλαντούχος ερμηνευτής του πιάνου με στέρεες πιανιστικές σπουδές στην Ελλάδα και στην Γερμανία και πολλές διακρίσεις στην μέχρι τώρα πορεία του. Η επιλογή του Απόστολου Παληού στην σημαντική αυτή εκδήλωση των συμφωνιστών του Βερολίνου αποτελεί και  μια μικρή επιβράβευση των επιδόσεων του.  Mia ολοκλήρωση των κόπων και αρχή νέων προσπαθειών προς  βαθύτερες και πρωτότυπες ερμηνείες,αλλά και επιβεβαίωση της κεντροευρωπαϊκής εμπιστοσύνης στους νέους καλλιτέχνες.
 

Οι συναυλίες αυτές έχουν καθιερωθεί εδώ και χρόνια και αποτελούν μια παράδοση που μέσα της φέρει αυτή την σύνδεση  και διατήρηση των συγκερασμένων παραδόσεων που υπάρχει στην κεντρική Ευρώπη. Συσχετίζεται με  την φροντίδα και καλλιέργεια της ποιοτικής μουσικής, αλλά και της συνειδητοποίησης της αξίας της κοινής ευρωπαϊκής μουσικής κληρονομιάς.

Στο πρόγραμμα της  συναυλίας  συμπεριλαμβάνονταν σημαντικά αντιπροσωπευτικά έργα της σλαβικής παράδοσης που όμως μεταξύ τους συνδέονταν μέσα απο αυτό τον κεντρικό θαυμασμό για την φύση και την σχέση της με τον άνθρωπο.

Μπέντριχ Σμέτανα  (1824-1884)

Μολδάβας (Συμφωνικό ποίημα)


Η συναυλία άρχισε με τον Μολδάβα, ένα επιλεγμένο συμφωνικό ποίημα απο τον  γενικό κύκλο των έξι συμφωνικών ποιημάτων του Μπέντριχ Σμέτανα   με τον υπέρτιτλο "Η πατρίδα μου"(1874-1879) .

Βαθιά επηρεασμένος ο Σμέτανα απο τον Λίστ προβάλλει σε αυτό το συμφωνικό ποίημα τις κατακτήσεις της συμφωνικής ποιητικότητας σε σχέση με τις φυσικές προεκτάσεις που μπορούν να συνδέεουν την ροή της μουσικής με την συμβολική διαφορετική ροή και περιδιάβαση των ζεστών και κρύων πηγών  του Μολδάβα μέσα απο τα δάση, τις πόλεις, τα κάστρα, τα ερείπια και τα βράχια της Τσεχίας και την τελική σύγκλισή τους στον ποταμό Έλβα, το μεγάλο γερμανικό ποτάμι.

Ένα παληό ιταλικό τραγούδι με εβραικές ρίζες και τσέχικη ανασμίλευση συνδέει την ανάμνηση της μουσικής μελωδικής ροής με την αναβάπτιση του κόσμου μας μέσα απο τον υδάτινο ρού. Η μουσική μορφή παίρνει τον ρόλο της φύσης και προτάσσει τις σχέσεις που προκύπτουν μεταξύ της  ύλης, της μορφής, της δυνατότητας και της πραγματικότητας.

Η ερμηνεία των συμφωνιστών του Βερολίνου κάτω απο τον Rainer Koch μετέδωσε αυτό το άφθαρτο της μουσικής μορφής, την αιωνιότητά της, με ένα διαπεραστικό αφηγηματικό τρόπο προβάλλοντας αυτή την εσωτερική και ασίγαστη ορμή της υγρής  ύλης που ανασυντάσσεται προς μια υψηλότερη μορφή. Οι μουσικοί κινούνταν όλοι με μια συντονισμένη πνευματικότητα και συγκέντρωση προσπαθώντας οι ίδιοι να αφουγκραστούν τους ήχους της μετάβασης  προς την αέναη μεταβολή και  εξέλιξη, προβάλλοντας ένα ανάγλυφο, διάφανο και εντυπωσιακό  αποτέλεσμα. Η ζωντανή φυσική ερμηνεία μέσα στην  Φιλαρμονική του Βερολίνου σηματοδοτούσε αυτή την αναγκαιότητα της φυσικής ανασύστασης μέσα απο την αυθεντική ανθρώπινη διεπικοινωνία και διαμεσολάβηση.  Η αίσθηση αυτή της αναδιάταξης ήταν παρούσα.


Φρειδερίκος Σοπέν (1810-1849)

Πρώτο κονσέρτο για πιάνο  σε μι μινόρε - Αριθμός έργου 11 

Η προσωπικότητα του Σοπέν προσεγγίζει την πορεία  του W.A.Mozart αν και είναι δύσκολο κανείς  να κάνει συγκρίσεις μέσα σε διαφορετικές συνθήκες. Kαι οι δύο πρόκειται για παιδιά θαύματα που από πολύ νωρίς απέδειξαν μια ξεχωριστή ικανότητα στην μουσική ερμηνεία και στην σύνθεση εντυπωσιάζοντας όλη την Ευρώπη για αυτή την μεγάλη αμεσότητα και υψηλή ποιητική δύναμη της έκφρασής τους.  Χαρακτηριστικό είναι ότι και οι δύο οικογένειες αυτών των μουσουργών διαβίωσαν κοντά σε περιβάλλον ευγενών αυλικών και καλλιεργούσαν την μουσική. Στην Ευρώπη διαμορφώνονταν παράλληλα ένα αντιμοναρχικό πολιτικό κλίμα μέσα από εξελισσόμενα  επαναστατικά κινήματα.

 Ο F.Chopin (1810-1849) είχε γεννηθεί 19 χρόνια μετά τον θάνατο του Μozart (1791)και ο πατέρας του ήταν στρατιωτικός με γαλλικές καταβολές που δούλευε στην Πολωνία ως δάσκαλος της γαλλικής γλώσσας στο σαξωνικό ιδιωτικό παλάτι της οικογένειας Morsztyn.  Οι πνευματικές ρίζες της οικογένειας Morztyn απεδείκνυαν μια βαθιά σχέση με την ποίηση και την σπουδή των ποιητικών δημιουργιών. Ο νεαρός Φρειδερίκος έκανε τα πρώτα μαθήματα πιάνου με την μητέρα του αλλά επίσης και την αδελφή του. Ως επίσημος δάσκαλος του στο πιάνο θεωρείται ο Τσέχος Wojciech Żywny. Σε ηλικία εφτά χρονών είχε ήδη συνθέσει δύο εξαιρετικούς πολωνικούς χορούς για πιάνο, τις Polonaises α) σε σολ ελλάσωνα και  β) σε Σι ύφεση μείζωνα. Ο μικρός Φρειδερίκος εμπνέονταν από τυχαία περιστατικά της ζωής ή ακόμα και απο αναπάντεχες συναντήσεις με ανθρώπους που του προκαλούσαν το ενδιαφέρον.
Η δεξιοτεχνική του ικανότητα ήδη στην μικρή ηλικία είχε ξεπεράσει αυτή του δασκάλου του και είχε την ευκολία να μεταμορφώνει άμεσα σε μουσική υψηλής ποιότητας τα γεγονότα που τον ενέπνεαν μέσα από την ίδια την πραγματικότητα.

 Αυτή η ιδιαίτερη ικανότητα μετάπλασης της πραγματικότητας σε ένα ηχητικό γεγονός που φιλτράρει ποιητικά και συμπυκνωμένα μια μεγάλη γκάμα ιστορικών και πολιτιστικών αναφορών του ηχητικού κόσμου της ευρωπαϊκής συνείδησης θέτει τον Fr.Chopin σε ένα υψηλό σημείο προτεραιοτήτων στις επιλογές των μουσικών. Δίκαια του αποδίδεται  ο τίτλος ενός εξέχοντος μουσικού  μετασχηματιστή της ιστορίας.

Το πρώτο κονσέρτο για πιάνο οp.11 σε μι ελλάσονα ο  Fr.Chopin το έγραψε  σε μια κρίσιμη περίοδο για την ευρωπαϊκή ιστορία, την ίδια του την ζωή  και την καρριέρα του. Ήταν ακριβώς μεταξύ του 1829 και του 1830 όταν  έδιδε κονσέρτα περιοδεύοντας στην Βιέννη και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.  (Στην πραγμaτικότητα όμως πρόκειται γο το δεύτερο κονσέρτο του για πιάνο. Ιστορικές τεκμηριώσεις έχουν αποδείξει ότι το θεωρούμενο δεύτερο κονσέρτο του σε φα μινόρε op.21 είναι το πρώτο. Αδιευκρίνηστο παραμένει ποιός έχει κάνει την ενορχήστρωση, διότι θεωρείται ότι ο Σοπέν δεν ασχολείτο ο ίδιος με ενορχηστρώσεις, αναθέτοντας αυτή την εργασία συχνά σε άλλους). Πιθανώς πάντως οι πολιτικές αναστατατώσεις της εποχής και οι απρόβλεπτες καταστάσεις να έχουν παίξει ένα σημαντικό ρόλο και στην σειρά παρουσίασης του έργου αλλά και στον τρόπο. Το Νοέμβριο του 1830 ένα μήνα περίπου μετά το τελευταίο του δημόσιο κονσέρτο στην Βαρσοβία που δόθηκε στις 11 Οκτωβρίου του 1830 Ο Σοπέν  όντας στο εξωτερικό πληροφορήθηκε  απο συγγενείς και φίλους ότι στην Πολωνία  ξέσπασε  επανάσταση κατά της τσαρικής εξουσίας η οποία καταπνίγηκε. (Bλέπε Cadet Revolution). 'Ολοι τον παρότρυναν τότε να μην ξαναεπιστρέψει πια την Πολωνία.

Από το ιστορικό κογκρέσσο της Βιέννης που είχε πραγματοποιηθεί το 1814-1815 είχε προκύψει πλέον και ξεσπάσει για τα καλά η πολωνο-σαξονική κρίση.  Οι Ρώσσοι διεκδικούσαν εδάφη της Πολωνίας και οι Πρώσσοι ως αντάλλαγμα εδάφη της Σαξωνίας.
Οι κύκλοι των διανοουμένων της Πολωνίας είχαν αντιδράσει, χωρίς όμως ουσιαστικό αποτέλεσμα. Ο Chopin ανήκε σε αυτούς τους αντιφρονούντες διανοούμενους που διέφυγαν στο Παρίσι μαζί με μια εξόριστη πολωνική κυβέρνηση.

Ο συνθέτης δεν μπόρεσε ποτέ να επιστρέψει από τότε στην πατρίδα του και βρήκε καταφύγιο στο Παρίσι ζώντας εκεί ως πολιτικός εξόριστος. Τότε ήρθε σε επαφή μέσα απο Πολωνούς του Παρισιού με μεγάλες προσωπικότητες της μουσικής ζωής της Γαλλίας.  Εκείνη την εποχή γνωρίστηκε και με την Γεωργία Σάνδη. Στο κονσέρτο σε μι ελλάσσονα op.11  όπως και στο δεύτερο κονσέρτο του σε φα μινόρε op.21 o Chopin καταπιάνεται με μια ουσιαστικά ανάπλαση της οπερατικής μουσικής δραματουργίας του Μπελίνι  και της αρχετυπικής συμβολικότητας του εκπατρισμού και της εξορίας. Αυτής της ολοένα απειλητικά αιωρούμενης  ανθρώπινης  κατάστασης απο αλληλοσπαραγμό. Ο Σοπέν προχώρησε προς μια νέα λυρική μεταμόρφωση όπου ο μελοδραματικός κόσμος του Μπελίνι  και της καταπιεσμένης αγάπης μεταπλάθονται στις υφαντικές μελωδικές συνδέσεις του οργάνου του πιάνου με τα προεκτεινόμενα ηχοχρώματα της ορχήστρας ως αφαιρετική αναφορά σε  αλληλένδετα γεγονότα. Οι συνεχείς διαλεγόμενες αντιθέσεις, συγκλίσεις, διαμεσολαβήσεις και δεξιοτεχνικές ρητορικές αντανακλάσεις μεταξύ των ηχητικών διατυπώσεων ορχήστρας και σόλο οργάνου δραπετεύοντας απο τον ρεαλισμό αναδεικνύουν μια νέα αφαιρετική οργανικοφωνητική διάσταση της ατμόσφαιρας  του μυθικοπολιτικού κόσμου του Βιντζέντσο Μπελίνι
αλλά και του ίδιου του Σοπέν. Περισσότερο τονίζεται η σημασία της ποιητικής αλληγορίας της  άλλης φωνής και αντίληψης για τον κόσμο και της ανάμνησης των καλών στιγμών της αγάπης όπου στο δεύτερο μέρος του έργου Romance επικεντρώνονται μυστικά σαν αναφορά σε ένα αγαπημένο πρόσωπο του Σοπέν, την νεαρή λυρική τραγουδίστρια Konstancja Gladkowska.

Μια πρωτοτυπία που αποκλειστικά σφραγίζεται απο τους μοναδικούς χειρισμούς του Chopin ο οποίος εμπνέεται απο την μορφολογία και βαθιά αισθαντικότητα του  μπελκάντο (scena-cantabile-tempo di cabaletta). Σε κάθε περίπτωση στον προγραμματισμό του έργου υποβόσκει η προσωπική αγωνία απο την προαίσθηση της επικείμενης αυτοεξορίας του συνθέτη και η αναθύμιση και κρυφή ταύτιση με τον εκπατρισμένο ήρωα του Μπελίνι Ροντόλφο απο την όπερά του La Sonnambula αλλά και του περιπλανωμενου Ρομέο απο την όπερα του I Capuleti e i Montecchi. Δε θα συμμεριστώ την άποψη ότι το ορχηστρικό μέρος σε αυτό το κονσέρτο για πιάνο του Σοπέν απλά εξυπηρετεί το μέρος του πιάνου.  Πολύ περισσότερο η  ορχήστρα αναδίδει με μεγάλη λεπτότητα και διακριτικότητα αυτή την απαραίτητη φωνητική μεταφορικότητα και αντανάκλαση που συνδιαμορφώνει τις ονειρικές διαστάσεις στην μουσικολυρική  εξιστόρηση.

Η ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Η ερμηνεία των Rainer Koch και του Απόστολου Παληού με τους συμφωνιστές του Βερολίνου ανέδειξαν με ιδιαίτερη φροντίδα και πρωτοτυπία αυτή την ομολογουμένως πολύ δύσκολη οπερατική ατμόσφαιρα  του τριμερούς αυτού κονσέρτου για πιάνο.  Η σκοτεινή εισαγωγή  που προετοιμάζει τον ακροατή στην τραγικότητα της νοσταλγικής εξορίας περιέχει σχεδόν όλο το θεματικό υλικό του κονσέρτου σε κρυφή και φανερωμένη μορφή. Αποδόθηκε με ένα διεισδυτικό  λυρικό τρόπο ο οποίος προσδιόρισε απο την αρχή την πρότερη  μελαγχολική κατάσταση της χαμένης πατρίδας και του εκπατρισμού χωρίς να προδίδει την θεμελιώδη φαντασιακή κατασκευή που σχετίζεται με το ιστορικό υπόστρωμα και προσδιορίζεται μέσα απο δύο κεντρικά διαφορετικά θέματα. To ρυθμικό μοτίβο του παρεστιγμένου τέταρτου και η ακολουθία των τριών ογδόων άλλοτε μεμονωμένο και άλλοτε διπλασιασμένο ή πολλαπλασιασμένο  που πλαισιώνεται απο διαφορετικά μοτίβα -πυρήνες επισημάνθηκε ως εκφραστικό κλειδί μιας συνεχούς μεταμορφωνόμενης επανεκίνησης. Κάθε φορά αλλάζει διαδρομή, θέση και μορφή μέσα σε μια συνεχή αναθεώρηση προσπαθώντας να υπερβεί την μονοδιάστατη κατανόηση του εαυτού. Μέσα απο τη αντιπαράθεση της κανονικότητας των γεγονότων  (heimisch) και του ασυνήθιστου (unheimisch) απρόοπτου δημιουργούνται  ολοένα μεγαλύτερες  κινήσεις εντός του  ηχητικού τόπου  σπρώχνοντας προς την εκμετάλλευση όλων  των σταθερών αποστάσεων μεταξύ των σημείων του, τείνοντας  προς  αναζήτηση του τρόπου   επικέντρωσης  της νοσταλγικής ανάκλησης .


























Ψάχνοντας για το αναφορικό μελωδικό κέντρο της νοσταλγικότητας  στην εξέλιξη της μελωδικής ροής της εισαγωγής, αντιλαμβάνεται κανείς στο 61ο μέτρο το ισχυρό  λυρικό μελωδικό θέμα που   παίζει  τον καθοριστικό και συγχρόνως  αινιγματικό   φαντασματικό ρόλο στην γενικότερη μνημονική ολοκλήρωση της μορφής του έργου, που προβάλλεται σε μια προοπτική υποβάθρου.  Η ανάδειξη του στην εισαγωγή ήταν πράγματι επιτυχώς πολυδιάστατη λειτουργώντας ως  κυτταρική μνήμη.


Μια σύμπτυξη έρχεται να συνενώσει στο μέτρο 113 όλα τα  μέχρι στιγμής μελωδικά και ρυθμικά αλληλένδετα μοτίβα κατα την διαδικασία κατάληξης της εισαγωγής


Η ρωμαλέα είσοδος του πιάνου που παρουσιάζει τα μέρη των θεματικών πυρήνων σε μια έντονη  δυναμική διατυπώθηκε απο τον Απόστολο Παληό ως αρχέγονη ενέργεια, ως ελεύθερη δραστηριότητα που τείνει να  αποκαλύψει τα δεσμά της εξάρτησης,


Λίγο αργότερα αυτή η δραστηριότητα  εκφράστηκε απο ενα διάφανο ερμηνευτικά και μειλίχιο τρόπο της ανασυντασσόμενης  θεματικής ασυγχρονικότητας των παραλλαγμένων μελωδικών θραυσμάτων  εξιστορώντας διαφοροποιημένα  την εσωτερική εμπειρία που θέτει τα όρια του ανθρώπινου σε ένα νέο ηχητικό πλέγμα. Με ευκρίνεια αναδιατυπώθηκε απο τον Απόστολο Παληό αυτός ο έμφυτος πόθος για ελευθερία μέσα απο την εμμένουσα σταθερή συμμετρική αρμονική συνοδεία σε αντιδιαστολή με την πλούσια κινητικότητα της μελωδίας. Μια κίνηση που εδώ μοιάζει να εκφράζει την ίδια την ρητορική ελευθερία του πνεύματος την εξωτερίκευση της εξωτερίκευσης (Entäußerung der Entäußerung) στην ίδια την σχέση του με την φύση, ως περιεχόμενό της, ως μια αυτοαναγνώριση της συνύπαρξης υποκειμένου και αντικειμένου.


Οι πιανιστικές  διαρθρώσεις των εσωτερικών συγκρούσεων από την διαπίστωση της τραγικότητας του άπιαστου ονείρου αποδόθηκαν με μια συστατική κινητικότητα που τόνιζε αυτή την φυγόκεντρο ονειρική δύναμη αλλά και και τη κεντρομόλο κίνηση της αέναης επιστροφής μέσα απο την επεξεργασία των κεντρικών θεματικών πυρήνων, την εξάντληση τους, την ανάθεση του αρχιτραγουδιστικού ρόλου  του ισχυρού λυρικού θέματος στον πιανίστα και την συνδυαστική τελική επανέκθεση απο κοινού με την ορχήστρα μέχρι την απαιτητική τελική πτώση του πρώτου μέρους όπου ο σολίστας επιστράτευσε μια λαμπρή  δεξιοτεχνία που μας γέμισε ικανοποίηση  με το υψηλό αισθητικό αποτέλεσμα της, φωταγωγώντας τις λεπτές διαβάσεις των ξεχωριστών της στιγμιοτύπων.
Η μεταγραφή βασισμένη στις τελειοποιήσεις που έκανε ο Ignacy Jan Panderewski σε αυτό το κονσέρτο του Chopin ανεδεικνύετο σημαντικά τονίζοντας την ιστορική σημασία αυτού του μετασχηματισμού και  την βιωματική σχέση του σημαντικού πολωνού συνθέτη και πολιτκού με τον Fr.Chopin.

2. Romance-Larghetto

Στο δεύτερο αργό μέρος Romance -Larghetto του κονσέρτου  η ολότελα κρυστάλλινη ατμόσφαιρα αποδόθηκε τονίζοντας αναγωγικά τις  υαλώδεις αντανακλάσεις των διαγραφόμενων ηχητικών οριζόντων.
Η αργή εισαγωγική μελωδία των εγχόρδων απέδωσε εξαρχής την αίσθηση του απόμακρου, χτίζοντας με μεγάλη ευαισθησία αυτή την λεπτή  απόσταση μεταξύ του αναπτυσσόμενου πλούσιου μελωδικού κόσμου του μέρους πιάνου και αυτού της ορχήστρας.  Ο σολίστ έδειξε σιγουριά αναδεικνύοντας αυτή την ευθραυστότητα των εφαπτόμενων κόσμων που κυρίως εκφράζονταν μέσα απο την συνάρτηση των αρμονικών αντανακλάσεων τριών κυρίαρχων μείζονων ελπιδοφόρων συγχορδιών έως το κομβικό σημείο της παρεμβολής της απειλητικής μελαγχολικότερης ατμόσφαιρας που πρόσκαιρα διακόπτει την αιθέρια  αναπόληση προς μια σκοτεινότερη ελλάσονα συγχορδία ενώ η μετάβαση προς κάθε άλλη κατάσταση διατυπώνετο  μέσα απο ένα συμβολικό  δίμετρο σχηματισμό με  συμμετρικές φιγούρες τριακοστών δευτέρων.



 Οι ακολουθίες των στατικών αινιγματικών εμπλουτισμένων τετάρτων με φιγούρες επερείσεων αντίθετης κατεύθυνσης ερμηνεύτηκαν σωστά ως αυτό το ανεξήγητο  πάγωμα του χρόνου που απρόσμενα προσβάλλει την κίνηση, την ίδια την ζωή.



Οι εκτεταμένοι απλωμένοι αρπισμοί που ακολουθούν αυτή την περίεργη ψυχρή στάση απλώθηκαν σαν πλατιά κύματα που  δημιούργησαν  την αίσθηση του κινούμενου υγρού στοιχείου ως προγραμματική ιδέα που σβήνει αργά κάθε προηγούμενη ονειρική διατύπωση.



3. RONDO
 
Το τρίτο μέρος του έργου το Rondo
παρουσιάσθηκε  ως κατακλείδα όπως αυτό συμβαίνει πράγματι στην μεγάλη παράδοση  των κονσέρτων για ορχήστρα με σόλο όργανο.  Η πανηγυρική διάθεση ερμηνεύτηκε με πληρότητα, τονική και ρυθμική ακρίβεια απο πλευράς  των λεπτών παρεμβολών της ορχήστρας που απαιτούσαν απόλυτη προσρμοστικότητα στις δύσκολες μεταπτώσεις και μεταβολες της έκφρασης της ίδιας της ταχύτητας. Η αίσθηση του κυκλικού χορού όπως και στην παραδοσιακή μορφή του χορού Rondo απο τον 17o αιώνα κέρδισε την εντύπωση του ακροατή με την σίγουρη ερμηνεία του Απόστολου Παληού πάνω στο κυρίαρχο θέμα της αναδιαρθρωμένης  δημοτικής κρακοβιανής μελωδίας η οποία εναλλάσονταν με το διαυγές απόκοσμο ρεφραίν, τα διαβατικά μέρη της ανάπτυξης και τα κουπλέτ.  Σε φαντασιακό επίπεδο επετεύχθη η απόδοση της αίσθησης της πορείας του επαναπατρισμού η οποία κέρδιζε ολοένα έδαφος επανερχόμενη μέσα απο τις παρεμβολές του ριτορνέλο και των μικροεπεισοδιων των κουπλέτ ξανά και ξανά ως ανακύκληση κάθε φορά μεγαλώνοντας την περίμετρο του κύκλου φτάνοντας σε μια κορύφωση. Σημαντικό ρόλο έπαιξαν  εδώ οι ερμηνευτικές διευρύνσεις που δημιουργήθηκαν απο τις εντυπωσιακές γεφυρώσεις μεταξύ των επανεμφανίσεων του κεντρικού θέματος, των παραλλαγών του ριτορνέλλο  και των  θεματικών αναπτύξεων τους. Οι διαβάσεις αυτές περιέχουν πολλά απο τα στοιχεία του προηγούμενου υλικού του κονσέρτου. Κρυστάλλινοι όγκοι, υδάτινες ροές, αντιφωνήσεις απο την ορχήστρα, την ανάμνηση της ηχούς, την σύγκλιση του επέκεινα και του εδωδά, την περιδιάβαση, την περιπλάνηση, την βαθμιαία πορεία της φύσης, την αναίρεση, την άρση και υπέρβαση της αμεσότητας, την μεταμόρφωση της επανεμφάνισης, την αυστοσυνειδησία, την γνώση.

Σε κάθε περίπτωση η ερμηνεία αυτή των Rainer Koch, του Απόστολου Παληού και των συμφωνιστών του Βερολίνου μας γέμισε με χαρά για την ωριμότητα και τεχνική σταθερότητα της ερμηνευτικής αντιμετώπισης αυτού του κορυφαίου έργου του Φρειδερίκου Σοπέν που το ιστορικό του υπόβαθρο αλλά και η δομή του το συνδέουν με την ελληνική  θέαση του κόσμου όπου η ορθολογική ερμηνεία της φύσης συναντά την μυθοπλαστική ποιητικότητα στον τόπο της μουσικής δράσης. Αναμετρούμενες, η μουσική μορφή υπερέβη  για μια ακόμη φορά την ύλη μέσα απο μια καρποφόρα διευρωπαϊκή συνεργασία που μας επισημαίνει την αναγκαιότητα της εμβάθυνσης και συνέχισης της καλλιτεχνικής συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκων λαών.

Τους ευχαριστούμε θερμά.

Βερολίνο 06 Δεκεμβρίου 2008
Κωνσταντίνος Δ.Κακαβελάκης
--------------------------------------------------------

Konstantinos D.Kakavelakis
Berlin December 6th 2008